Ivi Kaso, deputet i Partisë Demokratike, paraqiti kërkesat kryesore të partisë për Reformën Zgjedhore, duke theksuar nevojën për të zhbërë ndryshimet e njëanshme të vitit 2020 dhe për të vendosur rregulla të qarta për listat dhe koalicionet. Deklarimi i tij u bë në kontekstin e një debati më të gjerë parlamentar dhe institucional mbi mënyrën se si duhet të organizohet dhe rregullohet procesi zgjedhor në mënyrë që të rrisë besueshmërinë dhe transparencën e tij.
Sipas Kaso, kërkesa e parë është zhbërja e ndryshimeve të vitit 2020, të cilat ai i konsideron produkt të një procesi njëanshëm. Ai theksoi gjithashtu nevojën për rregullim të mënyrës se si funksionojnë listat dhe koalicionet, duke paraqitur këto pika si pjesë të paketës së PD-së për reformën. Kaso sqaroi se ndryshimet kushtetuese të vitit 2008 do të përfshiheshin në një reformë më të gjerë kushtetuese dhe se, për të kërkuar ndryshime të tilla, do të nevojiteshin 93 vota në Kuvend, të cilat janë detyruese për procedurat e ndryshimeve kushtetuese, tha ai. Këto shpjegime nënvizojnë ndarjen midis çështjeve që kërkojnë përmirësime teknike dhe atyre që lidhen me normat kushtetuese dhe, për rrjedhojë, me një proces më të gjatë legjislativ.
Deklarimi i deputetit u bë gjatë një seance debati për reformën zgjedhore, ku çështja e miratimit të ndryshimeve teknike dhe politike u theksua si vendimtare. Përfaqësuesit e Komisionit Qendror të Zgjedhjeve thanë se rekomandimet me natyrë teknike janë adresuar, por se ndryshimet që kërkojnë konsensus politik mbeten përgjegjësi e qeverisë dhe e Kuvendit. Në këtë kuadër, PD kërkon rikthimin e rregullave të mëparshme që, sipas saj, do të ripërtërijnin besueshmërinë e procesit zgjedhor. Debati nxiti diskutime mbi procedurat e brendshme të listave dhe mekanizmat e vendimmarrjes në koalicione, duke u përqendruar në mënyrën se si këto mekanizma ndikojnë në përfaqësim dhe llogaridhënie.
Në nivel ndërkombëtar, Bashkimi Evropian i bëri thirrje Shqipërisë të përshpejtojë procesin e reformës zgjedhore dhe të zbatojë rekomandimet e OSBE/ODIHR-it për të treguar rezultate konkrete drejt anëtarësimit në BE. Ambasadorja e BE-së në Tiranë, Sofia Moreira de Sousa, paralajmëroi se “faza përmbyllëse e këtij procesi është më sfiduesja dhe kërkon përmbushjen e detyrimeve brenda një kohe më të shkurtër”, duke vënë theksin mbi nevojën për rezultate të prekshme në kohë. Ky vlerësim ndërkombëtar shton presionin ndaj aktorëve politikë për të arritur marrëveshje që janë si të pranueshme politikisht ashtu edhe në përputhje me standardet ndërkombëtare.
Në takim me KQZ-në u identifikuan pesë prioritete që duhet të adresohen në kuadër të reformës: parandalimi i përdorimit të burimeve shtetërore, garantimi i neutralitetit të administratës publike gjatë fushatave, transparenca dhe kontrolli mbi financimin e partive dhe fushatave, rritja e profesionalizmit të administratës zgjedhore dhe sigurimi i mundësive për të votuar për qytetarët me pengesa. Këto pika u paraqitën si elementë kyç për të përmbushur standardet e kërkuara dhe për të përmirësuar besimin publik në procesin zgjedhor. Diskutimi mbi këto prioritete përfshin edhe nevojën për mekanizma kontrolli dhe sanksionesh që të ndihmojnë zbatimin praktik të rregullave të reja.
Kaso ritheksoi se zhbërja e ndryshimeve të vitit 2020 është një hap kryesor për Partinë Demokratike dhe se çdo ndryshim më i thellë kushtetues do të kërkonte procedura specifike e mbështetje të gjerë parlamentare. Ai nënvizoi nevojën që çështjet teknike të vijojnë të zgjidhen nga autoritetet përkatëse, ndërsa çështjet që kërkojnë konsensus politik duhet të trajtohen në Kuvend. Kjo ndarje ka rëndësi për të përcaktuar rrugët ligjore dhe institucionale për zbatimin e ndryshimeve të propozuara, duke dalluar ndërhyrjet që kërkojnë ekspertizë teknike nga ato që varen nga politika e gjerë dhe marrëveshjet e partive.
Konteksti i shpjegimeve të PD-së për reformën lidhet me presionin ndërkombëtar për të përshpejtuar përmbushjen e rekomandimeve, si dhe me vlerësimin e KQZ-së se disa rekomandime teknike janë adresuar, ndërsa drejtuesit politikë mbeten përgjegjës për vendimet që kërkojnë marrëveshje. Diskutimet pritet të vazhdojnë në Kuvend dhe në formatet ligjore, duke synuar arritjen e një konsensusi që mund të përfshijë ndryshime procedurale dhe, në rast nevoje, ndryshime kushtetuese me shumicën e kërkuar. Në këtë fazë, vëmendja mbetet tek hapat e ardhshëm të dialogut politik dhe mekanizmat që do të garantojnë zbatimin e tij në praktikë, në mënyrë që rezultati final të rrisë legjitimitetin e proceseve zgjedhore dhe besimin e qytetarëve.
Burimet: sot.com.al, Koha Jone, Java News, boldnews, mapo

